vakaterlier 10: lesfasenmodel

lesmodel

De afsluitende les was een grote opdracht met het in elkaar zetten van een beeldende vorming les voor een groep van de basisschool. Je mocht een bestaande les vernieuwen of zelf een les bedenken. Samen met Nina heb ik gekozen voor het zelf bedenken van een les. 

Lesfasenmodel

Het lesfasenmodel vormt de structuur van een les beeldende vorming.

Procesfase	Docenttaak	Lesinhoud
Voorbereiding	Context	Belevingswereld Het wereldkampioenschap voetbal. Dit speelt bij de leerlingen.
	Basisplan	Opdracht en randvoorwaarden Met de klas worden er voetballers gemaakt. Deze voetballers worden gemaakt van chenille draad, dit is gekleurd ijzerdraad wat makkelijk kan worden verbogen. Hiervan wordt eerst een menselijk figuur gemaakt wat bestaat uit een hoofd, romp, armen en benen. Ze worden in klei neergezet zodat het kan blijven staan. De voetballers moeten beweging uitbeelden.
	Doelen	Beeldend doel: Aan het eind van de les hebben de leerlingen een voetballer in beweging. Technisch doel: De kinderen hebben de voetballer gemaakt met chenille draad, de voetballer is in verhouding.
Receptie /Oriëntatie	Introduceren	Beeldcultuur ► www.fcupdate.nl/video/6725/ We laten dit filmpje van voetballers zien en laten de leerlingen goed kijken naar de bewegingen. Beeldaspecten Dynamische vorm Ontwikkelingsfasen Fase 3: de zichtbare werkelijkheid De kinderen moeten goed kijken naar hoe het lichaam er in beweging uitziet. (Werkelijkheid, veel oog voor detail).
	Informeren	Beeldbeschouwen We gaan met de klas kijken naar de volgende foto (zie zijkant). We kijken naar het beeldaspect vorm. Hoe staan de benen? Wat gebeurt er met de armen? Wat voor houding wordt er aangenomen?
	Instrueren	Beeldend Probleem Hoe zorg je dat het lichaam in de juiste verhouding staat? Hoe krijg je de juiste vormen in het lichaam? Hoe ga je beweging laten uitbeelden in jouw voetballer?
Productie /Uitvoering	Observeren	Beeldend Vermogen De voetballers mogen niet stilstaan, het mogen geen voetballers met twee benen naar beneden en de armen naast het lichaam worden. Om dit te voorkomen gaan de kinderen op zoek naar plaatjes van voetballers of gaan ze model voor elkaar staan zodat de leerlingen kunnen zien hoe een speler juist kan worden neergezet.
	Begeleiden	Werkprocessen Al het materiaal staat aan het begin van de les klaar. Chenille draad in verschillende kleuren en groene klei om het poppetje in te zetten. De kinderen zijn vrij om alle kleuren te gebruiken en mogen zelf kiezen wat voor houding er wordt aangenomen. De enige voorwaarde is dat er beweging is te zien.
	Afronden	Lokaal/tijdsmanagement Een hele middag staat in het vormen van een menselijk figuur in beweging. De volgende les wordt er aandacht besteedt aan het aankleden van de voetballer.
Reflectie /Nabeschouwing	Nabespreken	Reflecteren We maken een selectie van een aantal gemaakte voetballers. Hier maken we een foto van, uit verschillende perspectieven. Met de gehele klas gaan we bespreken of de voetballers goed in verhouding zijn en of ze bewegen.
	Beoordelen	Beoordelingscriteria (rubric) We gaan letten op de volgende vier punten. Op deze punten worden 0, 1 of 2 punten gegeven. -   Beweging -   Verhouding -   Techniek en afwerking -   Originaliteit -   Voetballer(uiterlijk)
	Presenteren	Presentatievorm De voetballers worden op een voetbalveld neergezet achterin de klas. Het voetbalveld is van groen papier met de witte lijnen gemaakt door de leraar.
Evaluatie	Evalueren	Opdracht en randvoorwaarden Niet van toepassing

vakatelier 9: beeldend vermogen

ontwikkelingsfasen kinderen

Voor deze les hadden we verschillende kindertekeningen moeten meenemen van onszelf of van je stagekinderen. In deze les zijn we alle termen die horen bij de ontwikkelingsfasen van kinderen gaan plaatsen op de tekeningen. Op deze blog moeten we de kindertekeningen in de verschillende fases plaatsen.
Er zijn vier ontwikkelingsfasen:

fase 1: de krabbelfase (0 - 4 jaar)
In de eerste fase merken de kinderen dat het tekenen met een potlood sporen achterlaat op je papier. Met verschillende materialen zien de kinderen sporen op het papier. Door het gebruik van verschillende kleuren zijn de verschillende sporen beter zichtbaar.

fase 2a: de gecodeerde werkelijkheid (4 - 8 jaar)
In de tweede fase worden verschillende vormen willekeurig op het vlak geplaatst. Het kind ontwikkeld symbolen voor het weergeven van dingen die uit zijn omgeving komen. Een hoofd met benen (koppoter) bijvoorbeeld, als beeld van een mens. Deze symbolen zijn soort code's voor zijn beelden wat het kind heeft. Kinderen tekenen wat zich interesseren. Eerst vooral bewegende dingen, vervolgens ook stilstaande dingen zoals huizen en bomen.

Je ziet hier de kopbuikpoter als symbool voor de mens. Bij de regen wordt gebruik gemaakt van stapeling en willekeurig op het papier geplaatst. Het rood moet een shirt voorstellen, en het blauw eromheen het lichaam. Deze kleuren maken duidelijk dat het geen geheel is en zijn daarom functionele kleuren.

Een belangrijk kenmerk van fase 2a is het wanordelijke plaatsen van de symbolen. De symbolen worden overal waar nog plek is op het papier geplaatst. Dat zie je bij deze tekening erg goed. Ook zien we weer een koppoter, al is het hier een hartje als hoofd met daar benen eronder. Hiernaast wordt er gebruik gemaakt van symbolische kleuren, een hartje heeft met liefde te maken en de kleur rood ook. Hierin zit de tekenaar al in fase 2b. 

fase 2b: de gecodeerde werkelijkheid (5 - 10 jaar)
De kinderen zien in deze fase in dat het papier een onderkant en een bovenkant heeft. De onderkant wordt gebruikt voor een grondlijn en de bovenkant wordt vaak blauw getekend omdat het lucht moet voorstelling. In deze fase wordt er rekening gehouden met compositie en symbolisch kleurgebruik. Het is niet precies zoals het er werkelijk uitziet maar er wordt naar verwezen.

In deze tekening zie je meerdere grondlijnen. De onderkant wordt gebruikt als gras, waarop een boomstam ligt, Deze boomstam is weer als grondlijn voor de leeuwen. De bovenkant wordt gebruikt als lucht en is blauw gekleurd. De drie leeuwen zitten in de midden van de tekening. Je ziet dat het leeuwen zijn maar het is niet precies hoe leeuwen er werkelijk uitzien. 

fase 3: de zichtbare werkelijkheid (10 - 15 jaar)
In de laatste fase zijn kinderen bezig met het natekenen van dingen. Ook zijn ze bezig met het overtrekken van voorwerpen of symbolen. De kinderen zijn nu vooral bezig met dingen die ze interesseren, wat ze leuk vinden. Ze maken gebruik van donker en licht, lijnperspectief, vlakken versieren, ruimtesuggestie en vooral veel details.

Op deze tekening is er een grote cirkel overgetrokken om een plattegrond te maken van een zelf verzonnen land. Er wordt veel gebruik gemaakt van lijnen, vlakken versieren en veel details. 

Als laatst zijn we nog 'heel geïmproviseerd' gaan portret tekenen. Veel studenten, onder andere ik, hadden dit nog nooit gedaan en hadden geen idee op welke wijze je dit moest doen. Eerst hebben we dit op een a4 gedaan en beoordeeld. Mijn tekening lag bij een dikke onvoldoende. Vervolgens is er uitgelegd op wat voor manier je je model moet indelen op je papier om vervolgens nog een keer model te tekenen op een groter papier. Dit is het eindresultaat geworden:

links ben ik, getekend door Juliette
rechts is Juliette, getekend door mij.

vakatelier 8: beeldend probleem

Bij vakatelier 8 was ik ziek en dus kon ik die helaas niet volgen. En dus ook geen blog over schrijven.

vakatelier 7: ontwikkelingsfasen

Parsons heeft gekeken op welke manier mensen (gevarieerd van kleuters tot professors in kunstgeschiedenis) naar kunst kijken. Dit heeft hij verdeeld in 5 stadia's en is in tegenstelling tot eerdere theorieën niet leeftijdsgebonden. 

1. associatieve fase: het kind ziet wat door de afbeelding bij hem aan gedachten wordt opgeroepen door kleuren en structuren.

2 a. schematisch realisme: je kan de hoofdkenmerken herkennen. Iets is mooi als iets moois toont.

2 b. fotografisch realisme: in deze fase is een beeld pas mooi als het realistischer is. Er komt dan het besef dat anderen een andere mening hebben.

3. expressieve fase: het beeld wordt gezien als drager van iets dat emoties kan opwekken. De maker heeft er een betekenis in gelegd wat het kind in die fase dan ook herinnert. 

4. formele fase: het besef komt dat een beeld een sociale functie heeft.

5. open mind: kan naar eigen inzicht en smaak een oordeel geven over een schilderij

Aan het begin van de les zijn we een schilderij gaan beschouwen met vragen die elk in een fase passen.

1. Wat is je eerste indruk van het schilderij?

Somber, de vrouw geeft een sombere indruk. Er is veel gebruik gemaakt van donkere kleuren. De vrouw zit centraal en kijkt erg verdrietig.

2. Wat kun je vertellen over de voorstelling?

De vrouw kijkt in de spiegel en ziet zichzelf als lelijk en dik. Er zitten putjes in haar benen waardoor ze erg dik lijkt. Ze heeft een kort rokje aan en een flinke inkijk. Het ziet ernaar uit dat ze zichzelf niet goed genoeg vind voor de wereld.

3. Kun je je erin inleven?

Ja, iedereen heeft wel eens van die onzekere momenten. Ook ik kijk in de spiegel en ziet de dingen die niet perfect zijn. (Niet altijd, momenten).

4. Hoe sluit vormgeving aan op het thema?

Er zijn veel donkere kleuren gebruikt waardoor het meteen 'somber' wordt. De vrouw zit juist in een lichtval en centraal waardoor je ogen meteen naar haar uitgaan. De spiegel is juist donker maar doordat die vrouw daarin kijkt, valt de spiegel ook snel op. Door de putjes in haar benen ziet de vrouw er erg dik uit. De nachtkast daarachter is donker en alsof daar niet veel aandacht aan wordt besteed. 

5. Kun je het plaatsen in een bredere context?

De vrouw is niet gelukkig met zichzelf.

Ook met kinderen kan je een beeld beschouwen. Je vraagt vragen in vijf soort typen vragen:

1. start vragen

2. analyse/onderzoeksvragen

3. interpretatie vragen

4. speculatie vragen (andere context)

5. beoordelingsvragen

Als praktische opdracht moesten we vragen verzinnen bij elk soort typen vragen. Dit hebben we gedaan bij de filmposter van Rio 2. 

(1) Heeft iemand Rio 1 gezien? Waar ging dat over? Heeft er al iemand gehoord van Rio 2? Waar denk je dat het over gaat? Wat voor vogels zijn dit? Heeft iemand die thuis?

(2) Wat zie je? Wat hebben de vogels allemaal bij zich? Zijn het twee dezelfde vogels? 

(3)  Waar zijn ze? Wat zie je in de eerste letter van Rio? Wat zijn de vogels aan het doen? Is dit hun leefgebied? 

(4) Stel je voor de ene vogel was blauw en de andere rood, zouden ze dan samen zijn?

(5) Lijkt deze film je leuk?

vakatelier 6: beeldaspecten

modernistische selfie

Deze les zou gaan over beeldaspecten. Beeldaspecten worden (meestal) bewust ingezet om inhoud te geven aan het beeld of deze te versterken. De vijf beeldaspecten die zijn besproken in de les zijn:
- vorm
- ruimte
- kleur
- textuur
- compositie

In de les zijn we via het programma Pro connect in gegaan op de beeldaspecten. Er werd een vraag gesteld en iedereen mocht de antwoorden intypen op de tablet. De eerste vraag die werd gesteld was welke beeldaspecten er waren. De antwoorden die het meest werden ingetypt waren de goede antwoorden: vorm, ruimte, kleur, textuur en compositie. De volgende vraag ging dieper in op het beeldaspect kleur. Hierbij hoorde het donker-licht contrast en de primaire kleuren (rood, blauw en geel), de secundaire kleuren (paars, groen en oranje) en de tertaire kleuren (aarde kleuren).

Vervolgens kregen we allemaal een foto van een animatiefilm. Er waren verschillende aspecten die hoorden bij een beeldaspecten. Deze aspecten moesten we koppelen aan de foto van een animatiefilm. Voorbeelden van aspecten zijn: warm, koud, stapelen, groepering en kadering.

Beeldaspecten

Hierna gingen we beginnen aan een praktische opdracht. Tegenwoordig maakt iedereen een 'selfie' maar nu was het de bedoeling dat we deze 'selfie' gingen bewerken. Het moest een modernistische 'selfie' worden. Je koos een expressie uit en maakt een foto waarbij je deze expressie heel overdreven laat zien. Vervolgens ga je de foto bewerken om met verschillende beeldaspecten deze expressie nog meer naar voren laat komen. Ik had gekozen voor boos. Ik keek dus met een erg boos gezicht de camera in. Toen ik de foto ben gaan bewerken heb ik gekozen voor donkere kleuren, stukjes arm vager gemaakt en mezelf in een spiraal gezet. Dit laatste heb ik gedaan omdat wanneer je boos bent je niet meer helder kan nadenken.

Boos 

vakatelier 5: beeldcultuur #2

postmoderne variant

Wanneer de les begon konden we meteen aan de slag om een afbeelding te vertalen naar de postmoderne tijd. Hierbij moest je denken aan het entertainen en wat nu speelt in deze tijd. Stefanie en Nina hadden in de vorige les 'de Schreeuw' behandeld en na even overleggen kwamen we tot de conclusie dat we met dit schilderij op verschillende ideeën kwamen. Aangezien er nu veel 'selfies' worden gemaakt hadden wij bedacht  dat we een selfie gingen maken alleen dan met de gezichtsuitdrukking van de schreeuw. De bedoeling was dus dat de telefoon in beeld was zodat het duidelijk is dat er een selfie wordt gemaakt. En aangezien iedereen tegenwoordig vergroeid is met een telefoon in hand, is dit nog een extra statement.

Omdat we met ze vieren waren hadden we bedacht dat we alle vier een 'schreeuwselfie' gingen maken en ze vervolgens alle vier met een ander effect bewerken. Dit is afgekeken van het schilderij van Marilyn Monroe.
We hebben de 'schreeuwselfie' gemaakt met een groene achtergrond en zo onze hoofden geplaatst op de achtergrond van het schilderij de Schreeuw.

vakatelier 4: beeldcultuur #1

verschillende periodes

Deze periode gaat het over de verschillende periodes die je hebt wanneer je gaat kijken naar de beeldcultuur. Van te voren hebben we ons moeten inlezen in de drie periodes: klassiek, modern en postmodern.

In de klassieke tijd was de beeldcultuur realistisch. De schilderijen werden zo geschilderd dat het net echt leek, vooral schilderijen van stilleven of schilderijen. Deze tijd stond bekend om rijkdom, macht, goden en religie. Rijke mannen lieten hierdoor ook vaak schilderijen maken om zo rijkdom en macht uit te stralen. Schilders werkten ook voornamelijk in opdracht van anderen.

Bij de moderne tijd werd het rijkdom juist afgestoten. De burgers wisten niet meer wat ze moesten geloven qua religie en namen zelf het initiatief in plaats van te leven voor de Goden. Het was de tijd van verlichting, de manier van denken veranderde dus ook de beeldcultuur. De rijkdom en het centrale punt werden niet meer geschilderd. Het onnodige werd weggehaald en alleen het nuttige bleef over. Piet Mondriaan is een schilder die de moderne tijd uitstraalt, hij gebruikte alleen de primaire kleuren en rechte lijnen.

In de postmoderne tijd stond de beeldcultuur voor het entertainen van de mensen. Ook worden er statements gemaakt via beeldcultuur.

In deze les werden er verschillende afbeeldingen uitgedeeld die moesten worden geplaatst in de periode waar de afbeelding bij hoort. Deze periodes hebben we via de afbeelding uitgebreid besproken. Ik kreeg een van de volgende afbeeldingen:

Ik had de vrouw in de kledingdracht alleen dan omgedraaid. Door de kledingdracht dacht ik dat deze afbeelding in de klassieke tijd hoorde maar na de uitleg bleek juist dat de vrouw de kledingdracht omgedraaid droeg omdat ze het niet eens was met hoe vrouwen vroeger werden behandeld. Hierdoor hoort deze afbeelding in de postmoderne tijd. Er werd een statement gemaakt.

Hierna moesten we beginnen met voorbereidingen voor de volgende les. Samen met Juliette moesten we een afbeelding zoeken uit de klassieke of moderne tijd om die de volgende les te vertalen naar de postmoderne tijd. Wij hadden gekozen voor het verhaal van Apollo en Daphne uit de klassieke tijd.

Het verhaal: Apollo werd gek van liefde voor Daphne, die niest van hem moest weten. Het was onmogelijk haar de zijne te maken. Hij volgde haar continu en joeg haar achterna in de bossen, waar ze woonde. Telkens vluchtte de nimf weer weg. Het was een gelijke strijd, totdat Eros besloot Apollo te helpen Daphne de zijne te maken. Apollo had Daphne bijna te pakken en in haar wanhoop riep ze haar vader aan: 'Phineus! Laat de aarde zich openen om mij op te nemen, of verander mijn vorm, die mij in dit gevaar bracht!'

En opeens verandere haar huid in bast. Haar haren werden tot bladeren en haar armen begonnen in takken te veranderen. Ze stopte met rennen, want haar voeten wortelden zich in de grond. Daphne veranderde in een laurierboom. Toen Apollo begreep dat hij zijn liefde voor altijd verloren had, riep hij de laurier uit tot de heilige plant van zijn cultus. De kransen van lauriertakken zouden trofeëen voor winnaars woren.

De kunstenaar Bernini heeft het moment waarop Daphne in een boom veranderd prachtig gebeeldhouwd. Haar haren worden bladeren, haar vingers takken, haar huid wordt bast en uit haar voeten komen wortels.

Apollo en Daphne